Jod

Jod – cicha epidemia niedoboru

Jod - cicha epidemia niedoboru“Ograniczajmy sól” – alarmują lekarze. Ale w jaki sposób dostarczyć do organizmu niezbędny dla zdrowia jod?

Wśród osób, które spożywają posiłki bogate w sól występuje większa częstotliwość zachorowań na pewne nowotwory.[1] Niektórzy pacjenci są również podatni na powodowane spożyciem sodu podniesienie ciśnienia krwi.

W związku z niebezpieczeństwem nadmiernego stosowania soli, wielu z nas ograniczyło jej konsumpcję. To doprowadziło do ryzykownego, niezamierzonego rezultatu.

Typowa zachodnia dieta zawiera niewiele jodu. Natomiast dodatkowe ograniczenie przyjmowania jodowanej soli kuchennej, doprowadza do niedoboru tego pierwiastka w organizmie. Nieodpowiedni poziom nie tylko zaburza funkcje tarczycy, ale wiąże się także z podniesionym ryzykiem nowotworu piersi i mastopatią, zmęczeniem czy przyrostem masy ciała.

Na szczęście, jod nie jest kosztownym pierwiastkiem, dlatego powinien być dodawany do wielowitaminowych formuł, które można stosować każdego dnia.

Powszechne spożywanie jodu eliminuje epidemię wola tarczycy

Cicha epidemia niedoboru joduWiększość Amerykanów będących w wieku powyżej 60 lat pamięta jeszcze czasy epidemii wola – nieestetycznie powiększonej tarczycy widocznej na szyi. Aż jedna trzecia mieszkańców niektórych części kraju była tym dotknięta.

Problem wola nie odnosił się jedynie do jego nieatrakcyjnego wyglądu. Czasami gdy osiągał groteskowe rozmiary, ugniatał sąsiednie struktury, takie jak tchawica, co wymagało jego chirurgicznego usunięcia. Natomiast w przypadku kobiet w ciąży istniało zwiększone ryzyko urodzenia dziecka upośledzonego umysłowo.

Związek pomiędzy wolem a niedoborem jodu potwierdzono podczas eksperymentu lekarza rodzinnego, prowadzonego na uczennicach w 1916 roku. Mimo zastrzeżeń mieszkańców, dr David Marine podawał (jak obecnie uznajemy) bardzo duże dawki – 170- 340 mg/dzień (170000 – 340000 mcg) jodku sodu przez okres 10 dni, powtarzając je co ​​6 miesięcy przez 2,5 roku. Wśród 900 dziewcząt ze zdrowymi tarczycami, które otrzymywały suplement, nie rozwinęło się wole, w porównaniu z 28% w grupie kontrolnej.[2]

Zrozumienie wagi jodu przeniosło wreszcie dyskusję do sfery publicznej służby zdrowia, ponieważ uznano, że jest to zbyt istotna sprawa, aby pozostawiać ją w kwestii wyboru osób indywidualnych, rodzin czy lekarzy. Brak telewizora, radia, internetu czy powszechny analfabetyzm utrudniał ogólnokrajową edukację. W 1924 roku agencja Food and Drug Administration (FDA) uruchomiła dobrowolny program, który opierał się na dodawaniu jodu do soli kuchennej.[3]

Od 1950 do 1970 roku, większość Amerykanów ochoczo i bez umiaru potrząsało solniczką. Na skutek tego, wyraźny niedobór jodu w przypadku większości stał się przeszłością, a wole tarczycy pojawiało się sporadycznie. Wg wytycznych FDA, około pół łyżeczki soli jodowanej na dzień lub 3000 mg (zawierające 1,150 mg sodu), dostarcza 150 mcg jodu dziennie – zalecane dzienne spożycie (ZDS). ZDS jest wyższe dla kobiet w ciąży lub karmiących matek.[4]

Powszechne stosowanie soli zostało w końcu uznane za czynnik ryzyka nadciśnienia tętniczego, ponieważ sód zwiększa ciśnienie krwi i zatrzymywanie płynów w organizmie.[5] W rezultacie, po rozwiązaniu problemu wola i wymazaniu go ze świadomości większości Amerykanów, publiczna służba zdrowia wezwała do ograniczenia soli, którą uznano za zagrożenie dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego związane z nadciśnieniem.

W XXI wieku, wiele dbających o zdrowie osób z dumą deklaruje wytrwałość w unikaniu soli, a zwłaszcza jodowanej soli kuchennej. Inni zwracają się ku alternatywom, takim jak sól morska (zawierającej bardzo małą ilość jodu), sól koszerna (nie zawierającej jodu) lub substytut soli na bazie chlorku potasu (nie zawierających jodu).

Zapomniany jod

Komunikaty publicznej służby zdrowia, dotyczące ograniczenia stosowania soli stanowią podstawową przyczynę stopniowego i podstępnego powrotu problemu niedoboru jodu. National Health and Nutrition Examination Surveys (NHANES) oceniające zdrowie Amerykanów wykazały 50% redukcję stężenia jodu i czterokrotny wzrost niedoboru w okresie między 1971 a 1994 rokiem. 12% populacji badanej w latach 1988/94 miało poważnie niski poziom jodu (na postawie badania moczu).[6] Ponadto, stwierdzono również, że kobiety w wieku rozrodczym są szczególnie narażone na jego niedostateczny poziom – potwierdził to wynik sięgający 36%.[7]

Lekarz William Davis twierdzi, że w klinice kardiologicznej w której pracuje, każdego dnia pojawia się dwóch lub trzech pacjentów, u których widoczne jest małe lub umiarkowane wole tarczycy. A zatem – historia się powtarza.

Sól jodowana nie jest wystarczająco ”jodowana”

Cicha epidemia niedoboru joduMożna zadać pytanie – czy polegając jedynie na jodowanej soli, na pewno zaspakajamy potrzeby naszych organizmów na ten istotny pierwiastek?

Niedawno prowadzona szczegółowa analiza różnych marek soli dostępnych w sprzedaży wykazała, że po otwarciu produktu – jod bardzo szybko się ulatnia. Gdy pojemnik jest wystawiony na działanie powietrza, zawartość tego pierwiastka przepada już w ciągu czterech tygodni po otwarciu (nawet szybciej w warunkach dużej wilgotności). Badania wskazują, że nawet wśród osób, które często korzystają z solniczek podczas gotowania, dzienne spożycie jodu może być poniżej zalecanej normy.[8]

Większość soli stosowanej w przetworzonej żywności nie jest jodowana. Podczas gdy produkty mleczne i pieczona żywność (chleb i pokrewne) dawniej były istotnymi źródłami tego istotnego pierwiastka, obecnie jego zawartość spadła ze względu na zmianę przepisów.[9]

Nie ma wątpliwości, że sól jodowana, którą niegdyś w ”karnistrach” kupowały matki co kilka miesięcy, zatrzymała epidemię woli. Jednak w wyniku współczesnych działań na rzecz ograniczenia soli, jeden pojemnik może stać nawet i przez ponad 6 miesięcy, w czasie którym całkowicie został pozbawiony jodu.

Czy brak wola oznacza doskonałe zdrowie tarczycy?

Cicha epidemia niedoboru joduJaka ilość jodu jest niezbędna do utrzymania idealnego stanu zdrowia? W ostatnich latach, odkąd wykazano związek pomiędzy poziomem jodu i chorobą tarczycy, brak powiększonego wola stosuje się jako wskaźnik odpowiedniej ilości tego pierwiastka. Istniejące wole sugeruje natomiast jego niedostateczny poziom. (Uwaga: Podczas gdy większość wystąpień wola sugeruje niski poziom jodu, powodem tego może być również np. choroba Gravesa-Basedowa).[10]

Nadużywanie soli jodowanej w XX wieku doprowadziło do złudnego poczucia bezpieczeństwa. Ponieważ sól jodowana opanowała problem wola, specjaliści oraz opinia publiczna była błędnie przeświadczona o swojej wiedzy na temat jodu. Ale czy rozwiązanie problemu wola oznacza również, że czynność tarczycy jest prawidłowa? A jeśli wole stanowi widoczny objaw niedoczynności, to czy istnieje dawka jodu, która może poprawić funkcjonowanie tarczycy, nawet jeśli wole już zostało usunięte?

Obecne zalecane dzienne spożycie jodu wynoszące 150 mcg/dzień dla osób dorosłych i kobiet nie będących w ciąży, jest rzeczywiście wystarczające w profilaktyce czy leczeniu wola. Spożywanie mniejszych ilości przez miesiące czy lata prowadzi do powiększenia tarczycy – “hipertrofii,” nieudanej próbą reakcji organizmu, mającej poprawić pozyskiwanie niewielkich, ale dostępnych ilości jodu z krwiobiegu. Jeśli niedobór jodu utrzymuje się dłużej, cierpi na tym produkcja hormonów tarczycy -T3 i T4, po czym pojawia się niedoczynność (niskie poziomy hormonów tarczycy). Aby to zrównoważyć, przysadka mózgowa produkuje znaczną ilość hormonu tyreotropowego (TSH). Ten z kolei powoduje zwiększone wytwarzanie T4 – czasami z powrotem do normalnego poziomu, a także stymuluje wzrost tarczycy.[11]

Dzięki Japończykom naukowcy inaczej podchodzą do sprawy konsumowania dużych dawek jodu. Mieszkańcy Japonii spożywają wiele produktów pochodzących z oceanu, wliczając w to bogate w jod wodorosty, takie jak kelp czy nori. Nawet żywność uprawiana w tamtejszej glebie, ma kilkakrotnie większą zawartość tego pierwiastka niż w innych częściach świata. [12]

Ilość spożywanego przez nich jodu szacuje się od 378 mcg do maksimum 13800 mcg na dzień. Nad wyraz szeroki zakres wynika po części ze względu na zróżnicowaną konsumpcję wodorostów.[13] Dlatego też, japońscy naukowcy twierdzą, że określenie “typowego” spożycia tego pierwiastka jest niemożliwe do ustalenia, choć i tak jest wyraźnie kilka razy większe niż w Ameryce.

Niektórzy eksperci twierdzą, że spożywanie większych ilości jodu w Japonii odpowiada za mniejszą częstotliwość występowania mastopatii, nowotworu piersi czy chorób tarczycy.[14] Dowody potwierdzające związek pomiędzy jodem a mastopatią są najsilniejsze.

Czy spożywana przez Japończyków ilość jodu jest bliska “idealnej”? Jeśli zalecane dzienne spożycie wynoszące 150 mcg powoduje pewną poprawę w ocenie stanu tarczycy, to czy 300 mcg, 900 mcg, 10000 mcg lub nawet 50000 mikrogram wpłynie na dalszą poprawą funkcji tego gruczołu lub ogólnego stanu zdrowia? Mimo, że są zwolennicy bardzo dużych dawek jodu, po spożywaniu których oczekują przesadnych wyników, to nie zostało to jeszcze oficjalnie potwierdzone. Niestety, testy badające tak duże ilości tego pierwiastka nie zostały wykonane w czasach nam najbliższych, przy zastosowaniu obecnie dostępnych metod. Jednak doświadczenia, takie jak w Japonii wykazują, że idealna dawka jodu jest znacznie wyższa niż obecne zalecenia.

Pomimo prawie 90 lat starań publicznej służby zdrowia, można odnieść wrażenie, że pozostało jeszcze wiele do odkrycia w dziedzinie jodu i jego wpływu na zdrowie. Optymalna dawka wydaje się być wśród tych niewyjaśnionych tajemnic.

Jod – co musisz wiedzieć:

  • Jod jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, którego istnienie datuje się na okres powstania prymitywnego życia na ziemi, kiedy służył jako elementarny przeciwutleniacz, środek przeciwinfekcyjny i czynnik kontrolujący metabolizm.
  • Jodowana sól kuchenna na początku XX wieku była rozwiązaniem problemu epidemii niedoboru jodu, objawiającego się szpecącymi wolami czy powiększeniem tarczycy. Obecnie, jako że nadmierne używanie soli nie jest zalecane przez American Heart Association, American Medical Association i inne agencje, powszechny niedobór jodu ponownie stanowi zagrożenie.
  • Niedostateczny poziom jodu powoduje nie tylko pojawienie się wola czy produkowanie mniejszych ilości hormonów tarczycy (niedoczynność tarczycy), ale podnosi również ryzyko mastopatii i nowotworu piersi. Niedobór tego pierwiastka diagnozują badania krwi, które mogą również ujawnić niedoczynność tarczycy (takie jak wyższe TSH).
  • Ustalenie idealnej dawki jodu jest tematem kontrowersyjnym. Japończycy przyjmują znacznie większe jego ilości, co wynika z powszedniego spożywania przez nich wodorostów.
  • Jod można bez problemów przyjmować w formie suplementacji np. kapsułek zawierających wodorost kelp czy Iodoral ®.

Jod a mastopatia i nowotwór piersi

Cicha epidemia niedoboru joduNajbardziej wymowne spojrzenie na temat idealnej dawki jodu pochodzi z badań nad jego związkiem ze zdrowiem piersi. W ostatnich latach pojawiło się wiele danych sugerujących, że niedobór jodu leży u podstaw zwiększonego ryzyka nowotworu piersi.

Oprócz faktu, że zarówno piersi jak i tarczyca zawierają duże stężenie jodu,[15] istnieje jeszcze kilka powiązań:

  • Nowotwór piersi i choroby tarczycy najczęściej pojawiają się u kobiet po menopauzie.[16]
  • Kobiety cierpiące na nowotwór piersi są bardziej narażone na powiększenie gruczołu tarczycy. [17]
  • Japonki są w grupie niskiego ryzyka nowotworu piersi – niemal najniższego na świecie – w przeciwieństwie do Amerykanek. Ryzyko Amerykanek japońskiego pochodzenia jest podobne do Amerykanek rasy kaukaskiej.[18]
  • Kilka kanadyjskich badań oceniających wpływ leczenia zarówno jodkiem sodu jak i jodem cząsteczkowym (I2) kobiet chorujących na mastopatię, wykazało znaczne zmniejszenie objawów.[19] Obserwacje te stanowiły podstawę dla stworzenia popularnej formy jodu – Iodoral ®, która zawiera kombinację 5 mg jodu jako I2 i 7,5 mg jodku potasu.

Każda kobieta, znając bliskie powiązanie między spożywaniem jodu a zdrowiem piersi, wolnymi od mastopatii i nowotworu, może zwiększyć dawkę tego pierwiastku w swojej diecie. Niektóre osoby uważają, że idealna ilość jodu jest wielokrotnie większa niż zalecane dzienne spożycie (ZDS). Japońskie doświadczenie dowodzi, że duże dawki (tysiące mikrogram) są bezpieczne i prawdopodobnie korzystniejsze dla zdrowia. Kilka badań sugeruje również, że przyjmowanie ilości mierzonych nawet w miligramach jest bezpieczne,[20] chociaż na początku może pojawić się okres zwiększonej produkcji TSH, który zwykle normalizuje się przy dłuższym czasie stosowania.[21]

Jod – czy i ty cierpisz na niedobór?

Jak na ironię, dbający o zdrowie ludzie często są najbardziej narażeni na niedobór jodu. Jednym z powodów tego jest fakt, że sportowcy i osoby ciężko pracujące fizycznie tracą ten pierwiastek śladowy poprzez pocenie się.Cicha epidemia niedoboru jodu[22] W jednym z badań prowadzonych w szkole średniej, poważny niedobór jodu wykazano u 38,5% uczniów uprawiających piłkę nożną.[23] Wśród wegetarian istnieje również znacznie większe prawdopodobieństwo niedoboru, ponieważ żywność pochodzenia roślinnego jest mniej bogata w jod niż ta pochodzenia zwierzęcego. Pewne badanie ujawniło niedobór jodu u 25% wegetarian i aż 80% wegan, w porównaniu z tylko 9% u osób spożywających dietę mieszaną, w skład której wchodziło mięso.[24]

Podczas gdy analiza moczu (jednorazowa lub 24-godzinna zbiórka moczu) stosowana jest w badaniach epidemiologicznych w celu oceny średniej ilości jodu w populacji, metoda jest niedoskonała z powodu codziennej zmiany jego poziomu u badanych osób [25] i dlatego nie jest powszechnie stosowana w normalnej praktyce.

W związku z tym, że bezpośrednia ocena poziomu jodu u indywidualnych osób jest trudna do ustalenia, można go oszacować pośrednio poprzez obserwację w kierunku objawów niedoczynności tarczycy. Kiedy spożycie tego pierwiastka jest niedostateczne, cierpi na tym produkcja hormonu tarczycy, co w konsekwencji doprowadza do niedoczynności. Do najczęstszych objawów choroby należą uczucie zmęczenia, nietolerancja zimna, zimne dłonie i stopy, “mgliste” myślenie lub trudności z koncentracją, zwiększona potrzeba snu, suchość skóry, przerzedzone włosy oraz zaparcia. Obecność któregokolwiek z tych objawów sugeruje niski poziom hormonów tarczycy i prawdopodobnie niedostateczne stężenie jodu.

Ponieważ tarczyca jest organem termoregulacyjnym, to temperatura naszego ciała  również może świadczyć o stanie zdrowia tego gruczołu. Doustny pomiar termometrem zaraz po przebudzeniu, daje obraz przybliżonej, najniższej, nocnej temperatury.[26] Konsekwentny wynik poniżej 36,3 °C może sugerować niedoczynność tarczycy. Temperatura poniżej 36,1 °C niemal na pewno to potwierdza.

Laboratoryjna ocena stanu tarczycy może być szczególnie pomocna. Chociaż idealny poziom powszechnie mierzonego hormonu TSH jest przedmiotem dyskusji, najnowsze wyniki badań nad 25000 uczestników wykazują, że najlepsze stężenie TSH wynosi 1,4 lub mniej (niektóre laboratoria za poprawny wskazują wynik do 5,5).[27] Typowym objawem niedoczynności tarczycy jest zwiększone stężenie TSH a obniżone poziomy wolnych T4 i  T3 (chociaż T3 a w szczególności T4 czasami może być w normie).[28] Jeśli winnym za ten stan rzeczy jest niedobór jodu, to włączenie jego spożycia przywraca zazwyczaj stan tarczycy do bardziej korzystnych zakresów.

Jod – czy i Ty powinieneś stosować suplementację?

Cicha epidemia niedoboru joduOrganizm każdego z nas potrzebuje jodu. Aby zachować optymalne zdrowie jego obecność jest niezbędna, tak jak w przypadku witaminy C, przy braku której rozwija się szkorbut.

Mądrość ludowa głosi, że niedobór jodu jest rzadkością, ponieważ przypuszczalnie wszyscy dostarczają do organizmu wystarczające ilości dzięki używaniu soli jodowanej i spożywaniu przetworzonej żywności. Jednak pojawiające się dane ukazujące rosnący wskaźnik niedoboru jodu wśród osób najbardziej dbających o zdrowie, sugerują co innego. Dostarczanie do organizmu jodu poprzez konsumpcję soli jodowanej jest potencjalnie niezdrowe, ponieważ u osób podatnych sól zwiększa ciśnienie krwi i powoduje zatrzymanie płynów. Co więcej, może również zwiększać ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów.[29] Uzyskanie jodu z soli w diecie jest również zawodne, ponieważ jego zawartość jest niestała.[30]

Pomimo, że dzienne zalecenie spożycia jodu to 150 mcg/dzień, to wynik ten wydaje się być niewystarczający dla utrzymania zdrowia tarczycy. Odpowiednia dawka powinna być większa, prawdopodobnie znacznie wyższa dla osób które ćwiczą, stosują dietę wegańską lub wegetariańską oraz dla każdego kto przechodził okres niedoboru jodu, który uszczuplił jego zapasy.

Na rynku dostępnych pod postacią suplementu jest kilka form jodu. Należy jednak pamiętać, że wiele preparatów witaminowych zawiera go w ilościach 150 mcg. Dobrym źródłem tego pierwiastka jest również wodorost kelp, który regularnie spożywają mieszkańcy Japonii.

Jeśli cierpisz na niedoczynność tarczycy, dawka jodu powinna być indywidualnie dobrana przez lekarza. Rzadko zdarza się aby tarczyce pacjentów źle odpowiadały na leczenie jodem.[31] Czasami dzieje się tak, ponieważ niedobór jodu zaburza funkcje tarczycy, a jego uzupełnienie może tymczasowo pogorszyć sytuację i uruchomić chwilową  nadmierną aktywność tarczycy.

Nieświadome okradanie naszych organizmów

Cicha epidemia niedoboru joduW przyrodzie jod jest stosunkowo rzadkim elementem. W dużych ilościach można go znaleźć jedynie w oceanie. Pomimo, że jest obecny również w glebie, to w wielu miejscach na całym świecie jest go niewiele.

Jod jest niezbędny do życia. Jego obecność jest szczególnie ważna dla rozwoju mózgu dzieci, dlatego niedobór jest głównym, ale możliwym do uniknięcia, powodem opóźnienia umysłowego na całym świecie.

Choć wole było stosunkowo częstym problemem kilka pokoleń temu, to większość osób w wieku średnim oraz młodszym nigdy nie miało okazji go zobaczyć. Odpowiada za to w dużej mierze praktyka przemysłowego jodowania soli, po raz pierwszy zastosowana w latach 20-tych ubiegłego wieku.[32] (firma Morton jako pierwsza w 1924 roku dodała jod do soli, po udanej kampanii zdrowotnej).[33] Niestety, o czym świadczą najnowsze wyniki agencja FDA, obecnie wielu producentów soli kuchennej nie dodaje jodu w ilościach wystarczających do utrzymania optymalnego zdrowia.

Inne skutki niedostatecznego poziomu, tak zwane zaburzenia z niedoboru jodu (ang. iodine defficiency disorders, IDD), pomimo, że są subtelne to mogą wyrządzić większe szkody.[34] Szacuje się, że IDD dotyka od 800 milionów do 2 miliardów ludzi na całym świecie a ograniczenie spożywania soli może podnieść te liczby jeszcze bardziej.[35]

Korzyści zdrowotne wynikające ze zmniejszenia konsumpcji soli zostały już dobrze potwierdzone.[36] Wiele osób w celu ochrony przed wysokim ciśnieniem krwi i chorobami układu krążenia, stara się zatem nie używać soli. Przekłada się to jednak również i na ograniczenie przyjmowania jodu, co wyjaśnia, dlaczego w przeciągu 20 lat średni poziom jego zawartości w moczu spadł o ponad połowę.[37] Co więcej, na pozór zdrowe, świadome zachowania również mogą przyczyniać się do zmniejszonego przyjmowania jodu. (patrz tabela 1.)

Niebezpieczeństwo niskiego poziomu jodu w diecie jest dodatkowo potęgowane przez zmniejszoną zdolność organizmu do jego wykorzystywania, powstałą w wyniku zanieczyszczenia przez środowiskowe, wszechobecne toksyny zwane  nadchloranami.

Początkowo opracowane na potrzeby ładunków wybuchowych i paliwa rakietowego,[38] nadchlorany, przenikają obecnie do wód gruntowych i żywności w krajach wysoko uprzemysłowionych. W niektórych produktach spożywczych są obecne nawet pod postacią wzmacniacza smaku.[39] Hamują one zdolność tarczycy do absorbowania i wykorzystywania jodu – efekt, który budzi niepokój kiedy spożycie tego pierwiastka spada.[40]

Dzienne zalecane spożycie w USA (RDA) jodu to 150-290 mikrogramów (mcg) dla dorosłych, a górna granica ustalona przez Food and Nutrition Board of the Institute of Medicine dopuszcza 1100 mcg.[41]

Jak się okazuje, te ilości mogą być niewystarczające, aby rozwiązać niektóre problemy zdrowotne. Zalecenia po raz pierwszy zostały ustalone jedynie w celu zapobiegania powstaniu woli. W badaniu przeprowadzonym na ochotnikach z innymi objawami niedoboru jodu – takimi jak mastopatia,  wykorzystano 3000-6000 mcg/dzień dawki, które nie powodowały żadnych efektów ubocznych.[42]

Dla porównania, średnie dzienne spożycie jodu przez Japończyków waha się między  5280 a 13800 mcg. Ilości te nie powodują żadnych niepożądanych efektów, a wręcz przeciwnie – przynoszą wiele korzyści.[43] Japońskie doświadczenie rzuca nowe światło na znaczenie jodu, nie tylko w odniesieniu do zdrowia tarczycy, ale także innych funkcji organizmu. Dowody potwierdzają w szczególności jego wpływ na utrzymywanie zdrowych piersi, głównego problemu wielu kobiet.

Tarczyca i jod

Cicha epidemia niedoboru joduTarczyca znajduje się w przedniej części szyi, tuż poniżej krtani. Produkuje dwa hormony, pochodzące z aminokwasu tyrozyny i kilku atomów jodu. Kontrolują one metabolizm organizmu, regulując temperaturę ciała, tętno, zużycie glukozy a nawet poziom lipidów we krwi.[44]

Zbyt dużo hormonu tarczycy (nadczynność tarczycy) prowadzi do nadmiernie przyspieszonego metabolizmu. Osoby cierpiące na tę chorobę skarżą się na podwyższone tętno, częste kołatanie serca,[45] nadmierne pocenie się, uczucie ciepła nawet w chłodnym otoczeniu. W skrajnych przypadkach dochodzi do utraty wagi i osłabienia mięśni.

Zbyt mała ilość hormonu tarczycy (niedoczynność tarczycy) powoduje natomiast zwolnione tętna,[46] przewlekłe uczucie zimna, zaparcia, niewyjaśnione przybieranie na wadze, suchość skóry, wypadanie włosów, osłabienie, bóle mięśni, depresję i zmęczenie.[47] W skrajnych przypadkach, może nastąpić spadek funkcji poznawczych.[48] Natomiast niemowlęta urodzone przez matki cierpiące na niedobór jodu są w grupie wysokiego ryzyka rzadkiej postaci upośledzenia umysłowego znanego jako kretynizm. Zaburzenia funkcji poznawczych spowodowane niedoczynnością tarczycy są odwracalne, przy zastosowaniu suplementacji jodu lub hormonu tarczycy.[49]

Zarówno nadmierna jak i obniżona produkcja hormonów przez tarczycę wiąże się z powstaniem wola. W przypadku nadczynności, wole jest wynikiem zapalenia gruczołu, który jest atakowany przez nadaktywny układ immunologiczny. Przy niedoczynności, jest ono rezultatem starań wytworzenia większych ilości hormonu wobec niewystarczającego poziomu jodu w diecie.

Niedobór tego pierwiastka jest najczęstszą przyczyną powstania wola, a ponieważ powoduje niedoczynność tarczycy, jest również najczęstszym problemem związanym z hormonami na świecie.[50] Niedobór jest najpowszechniejszy wśród osób, które mieszkają w głębi lądu, z dala od oceanów, które są jego najlepszym źródłem.

Zaburzenia wynikające z niedoboru jodu mogą powodować objawy niedoczynności nawet bez nieprawidłowości w pomiarach poziomu hormonów tarczycy.[51] Najnowsze dowody wskazują, że niedostateczne stężenie tego pierwiastka wiąże się z otyłością, zaburzeniami poznawczymi, zaburzeniami psychiatrycznymi, fibromialgią i różnymi rodzajami nowotworu.[52]

Paradoksalnie, inną ważną konsekwencją łagodnego i umiarkowanego niedoboru jodu u osób starszych jest nadczynność tarczycy, zwłaszcza u kobiet.[53] Jest to spowodowane szybko rosnącymi guzkami, powstałymi w wyniku nadprodukcji hormonów tarczycy. Mogą one powodować zaburzenia rytmu serca, osteoporozę i utratę mięśni.[54]

Wśród negatywnych konsekwencji niedoboru jodu jest niekorzystny wpływ na zdrowie piersi. Dowody naukowe wskazują na istnienie związku pomiędzy niedostatecznym poziomem tego pierwiastka a powstaniem nowotworu piersi i mastopatią, dwóch największych problemów zdrowotnych wielu starszych kobiet. Warto również wspomnieć o danych potwierdzających, że suplementacja jodu może wspomagać utrzymanie zdrowej tkanki piersiowej.

Na szczęście, zaburzeniom niedoboru jodu i związanym z nim zagrożeniem dla zdrowia można zapobiegać poprzez spożywanie odpowiednich ilości jodu.[55]

Co musisz wiedzieć: niedobór jodu

  • Sól jodowana jest głównym źródłem jodu w świecie uprzemysłowionym.
  • Rozmiar niedoboru jodu osiągnął poziom epidemii, której rozmiary zwiększyły się czterokrotnie w ciągu ostatnich 40 lat.
  • Najnowsze analizy naukowe pokazują, że wiele komercyjnych marek soli kuchennej zawiera niewystarczające ilości jodu.
  • Obecność jodu jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy.
  • Przyjmowanie niewystarczających ilości jodu powoduje przyrost masy ciała, brak energii, depresję, choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia funkcji poznawczych oraz pewne nowotwory.
  • Jod jest niezbędny dla zdrowia piersi u starszych kobiet. Spożywanie niewielkich ilości wiąże się ze zwiększonym ryzykiem nowotworu i mastopatii.

Tabela 1. Dlaczego dbające o zdrowie osoby cierpią z powodu niedoboru jodu?

Działanie prozdrowotne Niezamierzone ograniczenie konsumpcji jodu
Czy na co dzień używasz niewiele soli? Sól jodowana jest głównym źródłem jodu w wielu częściach świata; ograniczone przyjmowanie soli wiąże się z mniejszą konsumpcją jodu.[56]
Czy nie dodajesz soli do gotowych posiłków? Sól używana w trakcie gotowania traci 62,4% zawartości jodu.[57]
Czy używasz koszernej lub morskiej soli? Sól koszerna i morska zawierają niewiele bądź wcale jodu.
Czy spożywasz więcej warzyw a mniej mięsa? Żywność pochodzenia roślinnego ma niższą zawartości jodu od tej pochodzenia zwierzęcego.[58]
Czy ćwiczysz regularnie? Znaczna ilość jodu zostaje wydalana z potem podczas treningów.[59]

Jod – rosnąca rola w zachowaniu zdrowia piersi

Cicha epidemia niedoboru joduNiedobór jodu szybko uznano za główny czynnik ryzyka nowotworu piersi.

W ludzkiej tkance piersiowej oraz mleku matki znajduje się większe stężenie jodu niż w tarczycy, w której zgromadzone jest jedynie 30%.[60] Tkanka piersiowa bogata jest w te same, transportujące jod białka, używane przez gruczoł tarczycy do wychwytywania tego pierwiastka z krwiobiegu.[61] Ewolucyjne przyczyny tego są oczywiste: obecność jodu jest niezbędna w rozwoju mózgu noworodków, więc organizm matki musi posiadać bezpośredni sposób na jego dostarczanie karmionemu niemowlęciu.[62]

Jod odgrywa kluczową rolę w zachowaniu zdrowia piersi kobiet.[63]  W obecności związków chemicznych i enzymów znajdujących się w tkance piersiowej, jod wywiera silny, antyoksydacyjny wpływ – porównywalny do witaminy C.[64] Jego niedobór wystawia tkankę piersiową na działanie markerów chemicznych podwyższonej peroksydacji lipidów, jednego z pierwszych czynników w rozwoju nowotworów.[65]

Niedobór jodu powoduje również niekorzystne zmiany w DNA i receptorach estrogenowych.[66] Powstałe zmiany wraz z niedostatecznym poziomem tego pierwiastka wywołanym przez zwiększenie stężenia estrogenu, mogą znacznie podnieść ryzyko wystąpienia nowotworu piersi u kobiet.[67]

Jod pomaga również regulować poziom kortyzolu (hormonu stresu) oraz wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.[68]  Zarówno nieprawidłowe stężenie kortyzolu jak i wadliwie działający  układ immunologiczny, są istotnym ryzykiem nowotworu piersi. Kobiety chorujące na mastopatię mogą również mieć podwyższony poziom tego hormonu.[69]

Podsumowując, te biologiczne czynniki wyjaśniają dobrze znany związek pomiędzy niedoborem jodu a chorobą i nowotworem tarczycy, a także guzem piersi, na które najczęściej zapadają kobiety po menopauzie.[70]

Związek pomiędzy spożyciem jodu a guzem piersi jest najbardziej widoczny, gdy porówna się zachorowalność wśród populacji spożywającej dietę zachodnią a japońską.

W codziennym menu Japonek znajdują się bogate w jod wodorosty, dzięki którym ich dieta dostarcza do organizmu 25 razy więcej tego pierwiastka niż w przypadku diety przeciętnej Amerykanki.[71] Wśród mieszkanek Japonii zachorowalność na nowotwór również jest o mniej więcej jedną trzecią mniejsza od amerykańskich kobiet. Ta różnica zanika u Japonek, które wyemigrowały do USA, ze względu na spożywanie przez nie znacznie mniej wodorostów.[72]

Testy prowadzone w kierunku profilaktyki nowotworowej piersi są zachęcające. Jak się okazało, nieprzerwane podawanie jodu podatnym na nowotwór szczurom, blisko 2,5-krotnie zmniejszyło odsetek  pojawiania się guza.[73] Komórki nowotworowe chętnie absorbują jod, co z kolei hamuje wzrost guza i powoduje ich śmierć.[74]

Suplementacja jodu redukuje rozmiar zarówno łagodnych jak i złośliwych nowotworów piersi, co po części przypisuje się efektowi bezpośredniej redukcji poziomu peroksydacji lipidów.[75] Chociaż dawki jodu stosowane w tych badaniach są duże – 5000 mcg dziennie, nie zaobserwowano żadnego toksycznego wpływu zarówno na funkcje tarczycy jak i inne tkanki.[76] Dalsze korzyści uzyskać można poprzez połączoną suplementację jodu i selenu, który jest niezbędnym kofaktorem w enzymach używanych w tkankach tarczycy i piersi do optymalnego wykorzystania jodu.[77]

Poza oczywistą rolą w profilaktyce nowotworowej piersi, zwiększone spożycie jodu może wspomagać łagodzenie innej powszechnej, mniej śmiertelnej choroby  – mastopatii  (FBD).

Choć niegroźna, mastopatia jest bardzo powszechna. Dotyka co najmniej 9% wszystkich kobiet, które poddały się biopsji, choć rzeczywista liczba jest prawdopodobnie znacznie wyższa.[78] Badania na zwierzętach wykazały, że choroba może być indukowana przez pozbawienie tkanki piersiowej jodu.[79] Zmiany te są odwracalne u ludzi po zastosowaniu dawki 5000 mcg/dzień.[80]

W pewnej próbie, wśród 65 % kobiet chorujących na mastopatię, znaczna poprawa, oceniana zarówno przez lekarzy jak i same badane, była widoczna po przyjmowaniu dawki 3000-6000 mcg.[81] Tylko 33% pań otrzymujących placebo zaobserwowało jakieś korzyści. Nie odnotowano żadnych efektów ubocznych przy zastosowaniu jakiejkolwiek dawki.[82]

Staje się coraz bardziej oczywiste, że niedobór jodu zaburza optymalne zdrowie piersi, a spożywanie tego pierwiastka śladowego w znacznie większych od zalecanych ilościach (150-290 mcg), jest konieczne dla osiągnięcia korzyści. Dawka wynosząca 3000-6000 mcg łagodzi objawy mastopatii.[83]

Tabela 2. Częstotliwość występowania niedoboru jodu w Australii [84]

Grupa Udział % osób z łagodnym niedoborem Udział % osób z łagodnym i poważnym niedoborem Całkowity udział % osób z niedoborem
Kobiety w ciąży 29,6 19,8 49,4
Kobiety po porodzie 34,6 19,2 53,8
Diabetycy 37,8 34,1 71,9
Zdrowi ochotnicy badań 47,4 26,3 73,7

Wpływ jodu na zdrowie układu sercowo-naczyniowego

Cicha epidemia niedoboru joduJod oraz bogate w niego pokarmy od dawna stosowane były jako naturalna terapia lecząca z nadciśnienia i chorób sercowo-naczyniowych.[85] Nawet przy braku wyraźnych objawów, niedoczynność tarczycy przyczynia się do powstania schorzeń serca i zawału oraz zwiększa ryzyko śmierci w ich wyniku.[86]

Dysfunkcja tarczycy powoduje niekorzystne zaburzenie profilu lipidowego, podnosi poziom lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) i całkowitego cholesterolu oraz zwiększa ryzyko miażdżycy.[87] Niedoczynność wpływa także mięsień sercowy, osłabiając jego pracę z każdym kolejnym skurczem, co może powodować zaburzenia rytmu serca.[88] Efekty te mogą nie być zauważalne w spoczynku, ale stają się wyraźne podczas umiarkowanego wysiłku.[89] Zaburzone funkcje tarczycy odpowiadają również za podniesienie współczynnika talia/biodra, związanego z otyłością czynnika ryzyka choroby sercowo-naczyniowej.[90]

Przywrócenie prawidłowej pracy tarczycy pomaga zahamować wiele czynników ryzyka choroby sercowo-naczyniowej, wpływając szczególnie na niekorzystny profil lipidowy.[91] Jednak medycyna konwencjonalna wciąż stosuje leczenie hormonami tarczycy, co może być niebezpieczne w przypadku już osłabionego serca.[92]

Terapia z zastosowaniem jodu daje obiecujące wyniki, proponując bezpieczny i skuteczny sposób modulowania wspomnianych wyżej problemów zdrowotnych.

Jod chroni przed nowotworem żołądka

Cicha epidemia niedoboru joduZarówno gruczoł tarczycy, tkanka piersiowa jak i część układu pokarmowego zawierają duże stężenie jodu.[93] Komórki wyścielające żołądek są szczególnie bogate w ten pierwiastek, którego przeciwutleniające działanie jest dla nich niezwykle istotne.[94] Skłoniło to naukowców do zbadania, czy niedobór jodu odgrywa również rolę w nowotworach układu pokarmowego.

Okazało się, że osoby mieszkające na obszarach gdzie występuje niedobór jodu, są nie tylko podatne na powstanie wola, ale są także bardziej narażone na nowotwór żołądka.[95] Pacjenci onkologiczni z Iranu żyjący z dala od morza 2,5 razy częściej cierpią na poważny niedobór jodu niż grupa kontrolna.[96] Nowotwór żołądka jest najczęstszą postacią nowotworu w północno-wschodniej części Turcji, gdzie niedostateczny poziom tego pierwiastka jest powszechny. Naukowcy wykazali, że jego stężenie w tkance guza było znacznie niższe niż w otaczających, zdrowych tkankach.[97]

W ostatnich latach, zwiększone spożycie jodu jest silnie skorelowane z redukcją częstotliwości zapadania na nowotwór żołądka.[98]

Jod pochodzący z oceanu: najefektywniejsza, naturalna forma

Cicha epidemia niedoboru joduOceany są głównym magazynem jodu na naszej planecie, a największą jego ilości można znaleźć w wodorostach, w szczególności w odmianach – kelp i morszczyn pęcherzykowaty. Naukowcy spekulują, że te prymitywne rośliny gromadzą jod, aby chronić się przed stresem oksydacyjnym w otwartym oceanie.[99] Ludzie mogą czerpać korzyści z tego naturalnego procesu, ponieważ jod znajdujący się w wodorostach jest najbardziej biologicznie dostępną jego formą.

Podsumowanie

Obecność jodu jest niezbędna dla utrzymania zdrowej czynności tarczycy. Jego niedobór może spowodować zwiększenie masy ciała, obniżyć poziom energii, wywołać depresję, choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia funkcji poznawczych oraz niektóre nowotwory.

Rozmiar niedoboru jodu osiągnął poziom epidemii, której rozmiary zwiększyły się czterokrotnie w ciągu ostatnich 40 lat. Alarmujący jest fakt, że 74% “zdrowych” osób prawdopodobnie może już nie spożywać wystarczających ilości tego pierwiastka.

Najnowsze analizy naukowe pokazują, że obecnych na rynku, wiele komercyjnych marek soli kuchennej, nie zawiera dostatecznych ilości jodu. Wciąż napływające dowody wskazują, że niski jego poziom silnie wpływa na szereg problemów zdrowotnych, wliczając w to zwiększone ryzyko nowotworu piersi czy mastopatii.

Materiał wykorzystany za zgodą Life Extension. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Otwórz listę źródeł naukowych

[1] World J Gastroenterol. 2009 May 14;15(18):2204-13.

Asian Pac J Cancer Prev. 2003 Apr-Jun;4(2):119-24.

[2] J Nutr. 2005 Apr;135(4):675-80.

Arch Intern Med. 1920;25(6):661-72.

[3] . http://www.fda.gov/AboutFDA/WhatWeDo/History/ProductRegulation/
SelectionsFromFDLIUpdateSeriesonFDAHistory/ucm091883.htm.

[4] Duyuff RL. American Dietetic Association Complete Food and Nutrition Guide.
3rd ed. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons;2006.

[5] J Nephrol. 2009 Mar-Apr;22(2):177-89.

[6] J Clin Endocrinol Metab. 1998 Oct;83(10):3401-8.

[7] Thyroid. 2005 Jul;15(7):692-9.

[8] Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

[9] Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

JAMA. 1977 Oct 17;238(26):1741-3.

Int J Vitam Nutr Res. 1996;66(4):342-

[10] http://www.endocrine.niddk.nih.gov/pubs/graves/.

[11] Monson JP. Assessment of thyroid function. In: Grossman A, ed. Clinical Endocrinology.
2nd ed. Wiley-Blackwell; 1998: 289-97.

[12] J Radiat Res (Tokyo). 1972 Jun;13(2):81-90.

[13] J Radiat Res (Tokyo). 1972 Jun;13(2):81-90.

Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 1986 Oct;32(5):487-95.

J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 1985 Aug;31(4):409-15.

[14] J Am Coll Nutr. 2006;25(1):1-11.

[15] Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

[16] J Clin Endocrinol Metab. 1996 Mar;81(3):937-41.

[17] J Clin Endocrinol Metab. 1996 Mar;81(3):937-41.

[18] Int J Cancer. 2002 Jun 10;99(5):747-50.

[19] Can J Surg. 1993 Oct;36(5):453-60.

[20] Can J Surg. 1993 Oct;36(5):453-60.

J Clin Endocrinol Metab. 2007 Jan;92(1):212-4.

[21] J Clin Endocrinol Metab. 2007 Jan;92(1):212-4.

Eur J Endocrinol. 1998 Jul;139(1):14-5.

Endocr Pract. 2003 Sep;9(5):363-9.

[22] Horm Metab Res. 2005 Sep;37(9):555-8.

[23] Arch Environ Health. 2001 May;56(3):271-7.

[24] Ann Nutr Metab. 2003;47(5):183-5.

[25] Eur J Endocrinol. 2001 May;144(5):461-5.

[26] Altern Med Rev. 2006 Dec;11(4):278-93.

[27] Arch Intern Med. 2008 Apr 28;168(8):855-60.

[28] Weetman AP. Goitre and hypothyroidism. In: Grossman A, ed. Clinical Endocrinology.
2nd ed. 1998; Wiley-Blackwell:1998:315-27.

[29] World J Gastroenterol. 2009 May 14;15(18):2204-13.

Asian Pac J Cancer Prev. 2003 Apr-Jun;4(2):119-24.

[30] Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

[31] J Am Diet Assoc. 1990 Nov;90(11):1571-81.

[32] Dasgupta PK, Liu Y, Dyke JV. Iodine nutrition: iodine content of iodized salt in the United States. Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

Kapil U, Sharma TD, Singh P, Dwivedi SN, Kaur S. Thirty years of a ban on the sale of noniodized salt: impact on iodine nutrition in children in Himachal Pradesh, India. Food Nutr Bull. 2005 Sep;26(3):255-8.

Dunn JT. Seven deadly sins in confronting endemic iodine deficiency, and how to avoid them. J Clin Endocrinol Metab. 1996 Apr;81(4):1332-5.

[33] McClure RD. Goiter prophylaxis with iodized salt. Science. 1935 Oct 18;82(2129):370–1.

[34] Dunn JT. Seven deadly sins in confronting endemic iodine deficiency, and how to avoid them. J Clin Endocrinol Metab. 1996 Apr;81(4):1332-5.

Darcan S, Goksen D. Consequences of iodine deficiency and preventive measures. Pediatr Endocrinol Rev. 2003 Dec;1 Suppl 2:162-8; discussion 68-9.

[35] Dasgupta PK, Liu Y, Dyke JV. Iodine nutrition: iodine content of iodized salt in the United States. Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

Szybinski Z, Jarosz M, Hubalewska-Dydejczyk A, et al. Iodine-deficiency prophylaxis and the restriction of salt consumption – a 21st century challenge. Endokrynol Pol. 2010 Jan-Feb;61(1):135-40.

Zimmermann MB. Iodine deficiency. Endocr Rev. 2009 Jun;30(4):376-408.

Triggiani V, Tafaro E, Giagulli VA, et al. Role of iodine, selenium and other micronutrients in thyroid function and disorders. Endocr Metab Immune Disord Drug Targets. 2009 Sep;9(3):277-94.

[36] Szybinski Z, Jarosz M, Hubalewska-Dydejczyk A, et al. Iodine-deficiency prophylaxis and the restriction of salt consumption – a 21st century challenge. Endokrynol Pol. 2010 Jan-Feb;61(1):135-40.

Bibbins-Domingo K, Chertow GM, Coxson PG, et al. Projected effect of dietary salt reductions on future cardiovascular disease. N Engl J Med. 2010 Feb 18;362(7):590-9.

Titze J, Ritz E. Salt and its effect on blood pressure and target organ damage: new pieces in an old puzzle. J Nephrol. 2009 Mar-Apr;22(2):177-89.

[37] Hoption Cann SA. Hypothesis: dietary iodine intake in the etiology of cardiovascular disease. J Am Coll Nutr. 2006 Feb;25(1):1-11.

Caldwell KL, Jones R, Hollowell JG. Urinary iodine concentration: United States National Health And Nutrition Examination Survey 2001-2002. Thyroid. 2005 Jul;15(7):692-9.

[38] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

[39] Baier-Anderson C, Blount BC, Lakind JS, Naiman DQ, Wilbur SB, Tan S. Estimates of exposures to perchlorate from consumption of human milk, dairy milk, and water, and comparison to current reference dose. J Toxicol Environ Health A. 2006 Feb;69(3-4):319-30.

Sanchez CA, Krieger RI, Khandaker N, Moore RC, Holts KC, Neidel LL. Accumulation and perchlorate exposure potential of lettuce produced in the Lower Colorado River region. J Agric Food Chem. 2005 Jun 29;53(13):5479-86.

Snyder SA, Pleus RC, Vanderford BJ, Holady JC. Perchlorate and chlorate in dietary supplements and flavor enhancing ingredients. Anal Chim Acta. 2006 May 10;567(1):26-32.

[40] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

Greer MA, Goodman G, Pleus RC, Greer SE. Health effects assessment for environmental perchlorate contamination: the dose response for inhibition of thyroidal radioiodine uptake in humans. Environ Health Perspect. 2002 Sep;110(9):927-37.

[41] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

Available at: http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/minerals/iodine/. Accessed July 18, 2011.

Available at: http://emedicine.medscape.com/article/122714-overview. Accessed July 18, 2011.

[42] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

[43] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

Cann SA, van Netten JP, van Netten C. Hypothesis: iodine, selenium and the development of breast cancer. Cancer Causes Control. 2000 Feb;11(2):121-7.

Nagataki S, Shizume K, Nakao K. Thyroid function in chronic excess iodide ingestion: comparison of thyroidal absolute iodine uptake and degradation of thyroxine in euthyroid Japanese subjects. J Clin Endocrinol Metab. 1967 May;27(5):638-47.

[44] Canturk Z, Cetinarslan B, Tarkun I, Canturk NZ, Ozden M. Lipid profile and lipoprotein (a) as a risk factor for cardiovascular disease in women with subclinical hypothyroidism. Endocr Res. 2003 Aug;29(3):307-16.

Iqbal A, Jorde R, Figenschau Y. Serum lipid levels in relation to serum thyroid-stimulating hormone and the effect of thyroxine treatment on serum lipid levels in subjects with subclinical hypothyroidism: the Tromso Study. J Intern Med. 2006 Jul;260(1):53-61.

Fazio S, Palmieri EA, Lombardi G, Biondi B. Effects of thyroid hormone on the cardiovascular system. Recent Prog Horm Res. 2004;59:31-50.

[45] Fazio S, Palmieri EA, Lombardi G, Biondi B. Effects of thyroid hormone on the cardiovascular system. Recent Prog Horm Res. 2004;59:31-50.

[46] Fazio S, Palmieri EA, Lombardi G, Biondi B. Effects of thyroid hormone on the cardiovascular system. Recent Prog Horm Res. 2004;59:31-50.

[47] Canaris GJ, Steiner JF, Ridgway EC. Do traditional symptoms of hypothyroidism correlate with biochemical disease? J Gen Intern Med. 1997 Sep;12(9):544-50.

Wartofsky L. Management of subclinical hyperthyroidism. J Clin Endocrinol Metab. 2011 Jan;96(1):59-61.

[48] Kramer CK, Von Muhlen D, Kritz-Silverstein D, Barrett-Connor E. Treated hypothyroidism, depressed mood, and cognitive function in old age: the Rancho Bernardo Study. Eur J Endocrinol. 2009 Dec; 161(6):917-21

[49] Kramer CK, Von Muhlen D, Kritz-Silverstein D, Barrett-Connor E. Treated hypothyroidism, depressed mood, and cognitive function in old age: the Rancho Bernardo Study. Eur J Endocrinol. 2009 Dec; 161(6):917-21

Zimmermann MB. Iodine deficiency in pregnancy and the effects of maternal iodine supplementation on the offspring: a review. Am J Clin Nutr. 2009 Feb;89(2):668S-72S.

[50] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

[51] Verheesen RH, Schweitzer CM. Iodine deficiency, more than cretinism and goiter. Med Hypotheses. 2008 Nov;71(5):645-8.

[52] Verheesen RH, Schweitzer CM. Iodine deficiency, more than cretinism and goiter. Med Hypotheses. 2008 Nov;71(5):645-8.

[53] Laurberg P, Nohr SB, Pedersen KM, et al. Thyroid disorders in mild iodine deficiency. Thyroid. 2000 Nov;10(11):951-63.

[54] Laurberg P, Nohr SB, Pedersen KM, et al. Thyroid disorders in mild iodine deficiency. Thyroid. 2000 Nov;10(11):951-63.

[55] Darcan S, Goksen D. Consequences of iodine deficiency and preventive measures. Pediatr Endocrinol Rev. 2003 Dec;1 Suppl 2:162-8; discussion 68-9.

[56] Dasgupta PK, Liu Y, Dyke JV. Iodine nutrition: iodine content of iodized salt in the United States. Environ Sci Technol. 2008 Feb 15;42(4):1315-23.

[57] Wang GY, Zhou RH, Wang Z, Shi L, Sun M. Effects of storage and cooking on the iodine content in iodized salt and study on monitoring iodine content in iodized salt. Biomed Environ Sci. 1999 Mar;12(1):1-9.

[58] Krajcovicova-Kudlackova M, Buckova K, Klimes I, Sebokova E. Iodine deficiency in vegetarians and vegans. Ann Nutr Metab. 2003;47(5):183-5.

[59] Smyth PP, Duntas LH. Iodine uptake and loss-can frequent strenuous exercise induce iodine deficiency? Horm Metab Res. 2005 Sep;37(9):555-8.

[60] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

Bretthauer EW, Mullen AL, Moghissi AA. Milk transfer comparisons of different chemical forms of radioiodine. Health Phys. 1972 Mar;22(3):257-60.

Spitzweg C, Harrington KJ, Pinke LA, Vile JG, Morris JC. Clinical review 132: the sodium iodide symporter and its potential role in cancer therapy. J Clin Endocrinol Metab 2001 Jul;86(7):3327-35.

[61] Kilbane MT, Ajjan RA, Weetman AP, et al. Tissue iodine content and serum-mediated 125I uptake-blocking activity in breast cancer. J Clin Endocrinol Metab. 2000 Mar;85(3):1245-50.

[62] Topper YJ, Freeman CS. Multiple hormone interactions in the developmental biology of the mammary gland. Physiol Rev 1980 Oct;60(4):1049-106

[63] Eskin BA. Iodine and mammary cancer. Adv Exp Med Biol. 1977;91:293-304.

[64] Smyth PP. Role of iodine in antioxidant defence in thyroid and breast disease. Biofactors. 2003;19(3-4):121-30.

[65] Venturi S, Donati FM, Venturi A, Venturi M, Grossi L, Guidi A. Role of iodine in evolution and carcinogenesis of thyroid, breast and stomach. Adv Clin Path. 2000 Jan;4(1):11-7.

Venturi S. Is there a role for iodine in breast diseases? Breast. 2001 Oct;10(5):379-82.

Stadel BV. Dietary iodine and risk of breast, endometrial, and ovarian cancer. Lancet. 1976 Apr 24;1(7965):890-1.

Many MC, Papadopolos C, Martin I, et al. Iodine induced cell damage in mouse hyperplastic thyroid is associated with lipid peroxidation. In: Gordon A, Gross J, Hennemann G, eds. Progress in Thyroid Research. New York, NY: Routledge; 1991:213-5.

[66] Eskin BA. Iodine and mammary cancer. Adv Exp Med Biol. 1977;91:293-304.

[67] Stadel BV. Dietary iodine and risk of breast, endometrial, and ovarian cancer. Lancet. 1976 Apr 24;1(7965):890-1.

[68] Nolan LA, Windle RJ, Wood SA, et al. Chronic iodine deprivation attenuates stress-induced and diurnal variation in corticosterone secretion in female Wistar rats. J Neuroendocrinol. 2000 Dec;12(12):1149-59.

Stolc V. Stimulation of iodoproteins and thyroxine formation in human leukocytes by phagocytosis. Biochem Biophys Res Commun. 1971 Oct 1;45(1):159-66.

[69] Cohen M, Klein E, Kuten A, Fried G, Zinder O, Pollack S. Increased emotional distress in daughters of breast cancer patients is associated with decreased natural cytotoxic activity, elevated levels of stress hormones and decreased secretion of Th1 cytokines. Int J Cancer. 2002 Jul 20;100(3):347-54.

Inaudi P, Bernabei A, Gioffre W, et al. Plasma and cyst fluid levels of delta 5 and delta 4 steroid hormones in women with gross cystic breast disease. Clin Endocrinol (Oxf). 1987 Dec;27(6):643-8.

James GD, Gastrich HJ, Valdimarsdottir HB, Bovbjerg DH. The rate of urinary cortisol excretion at work is persistently elevated in women at familial risk for breast cancer. Am J Hum Biol. 2008 Jul-Aug;20(4):478-80.

Thornton LM, Andersen BL, Carson WE, 3rd. Immune, endocrine, and behavioral precursors to breast cancer recurrence: a case-control analysis. Cancer Immunol Immunother. 2008 Oct;57(10):1471-81.

[70] Smyth PP. The thyroid, iodine and breast cancer. Breast Cancer Res. 2003;5(5):235-8.

Smyth PP. Thyroid disease and breast cancer. J Endocrinol Invest. 1993 May;16(5):396-401.

[71] Aceves C, Anguiano B, Delgado G. Is iodine a gatekeeper of the integrity of the mammary gland? J Mammary Gland Biol Neoplasia. 2005 Apr;10(2):189-96.

[72] Smyth PP. The thyroid, iodine and breast cancer. Breast Cancer Res. 2003;5(5):235-8.

Ziegler RG, Hoover RN, Pike MC, et al. Migration patterns and breast cancer risk in Asian-American women. J Natl Cancer Inst. 1993 Nov 17;85(22):1819-27.

[73] Garcia-Solis P, Alfaro Y, Anguiano B, et al. Inhibition of N-methyl-N-nitrosourea-induced mammary carcinogenesis by molecular iodine (I2) but not by iodide (I-) treatment Evidence that I2 prevents cancer promotion. Mol Cell Endocrinol. 2005 May 31;236(1-2):49-57.

[74] Funahashi H, Imai T, Tanaka Y, et al. Suppressive effect of iodine on DMBA-induced breast tumor growth in the rat. J Surg Oncol. 1996 Mar;61(3):209-13.

Shrivastava A, Tiwari M, Sinha RA, et al. Molecular iodine induces caspase-independent apoptosis in human breast carcinoma cells involving the mitochondria-mediated pathway. J Biol Chem. 2006 Jul 14;281(28):19762-71.

[75] Aceves C, Anguiano B, Delgado G. Is iodine a gatekeeper of the integrity of the mammary gland? J Mammary Gland Biol Neoplasia. 2005 Apr;10(2):189-96.

Garcia-Solis P, Alfaro Y, Anguiano B, et al. Inhibition of N-methyl-N-nitrosourea-induced mammary carcinogenesis by molecular iodine (I2) but not by iodide (I-) treatment Evidence that I2 prevents cancer promotion. Mol Cell Endocrinol. 2005 May 31;236(1-2):49-57.

[76] Garcia-Solis P, Alfaro Y, Anguiano B, et al. Inhibition of N-methyl-N-nitrosourea-induced mammary carcinogenesis by molecular iodine (I2) but not by iodide (I-) treatment Evidence that I2 prevents cancer promotion. Mol Cell Endocrinol. 2005 May 31;236(1-2):49-57.

Aceves C, Anguiano B, Delgado G. Is iodine a gatekeeper of the integrity of the mammary gland? J Mammary Gland Biol Neoplasia. 2005 Apr;10(2):189-96.

[77] Hoption Cann SA. Hypothesis: dietary iodine intake in the etiology of cardiovascular disease. J Am Coll Nutr. 2006 Feb;25(1):1-11.

Triggiani V, Tafaro E, Giagulli VA, et al. Role of iodine, selenium and other micronutrients in thyroid function and disorders. Endocr Metab Immune Disord Drug Targets. 2009 Sep;9(3):277-94.

Cann SA, van Netten JP, van Netten C. Hypothesis: iodine, selenium and the development of breast cancer. Cancer Causes Control. 2000 Feb;11(2):121-7.

[78] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27.

Goehring C, Morabia A. Epidemiology of benign breast disease, with special attention to histologic types. Epidemiol Rev. 1997;19(2):310-27.

[79] Triggiani V, Tafaro E, Giagulli VA, et al. Role of iodine, selenium and other micronutrients in thyroid function and disorders. Endocr Metab Immune Disord Drug Targets. 2009 Sep;9(3):277-94.

Eskin BA. Iodine and mammary cancer. Adv Exp Med Biol. 1977;91:293-304.

Krouse TB, Eskin BA, Mobini J. Age-related changes resembling fibrocystic disease in iodine-blocked rat breasts. Arch Pathol Lab Med. 1979 Nov;103(12):631-4.

[80] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

Eskin BA, Grotkowski CE, Connolly CP, Ghent WR. Different tissue responses for iodine and iodide in rat thyroid and mammary glands. Biol Trace Elem Res. 1995 Jul;49(1):9-19.

[81] Ghent WR, Eskin BA, Low DA, Hill LP. Iodine replacement in fibrocystic disease of the breast. Can J Surg. 1993 Oct;36(5):453-60.

[82] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

[83] Patrick L. Iodine: deficiency and therapeutic considerations. Altern Med Rev. 2008 Jun;13(2):116-27

[84] Gunton JE, Hams G, Fiegert M, McElduff A. Iodine deficiency in ambulatory participants at a Sydney teaching hospital: is Australia truly iodine replete? Med J Aust. 1999 Nov 1;171(9):467-70.

[85] Hoption Cann SA. Hypothesis: dietary iodine intake in the etiology of cardiovascular disease. J Am Coll Nutr. 2006 Feb;25(1):1-11.

[86] Kahaly GJ. Cardiovascular and atherogenic aspects of subclinical hypothyroidism. Thyroid. 2000 Aug;10(8):665-79.

Park YJ, Lee YJ, Choi SI, Chun EJ, Jang HC, Chang HJ. Impact of subclinical hypothyroidism on the coronary artery disease in apparently healthy subjects. Eur J Endocrinol. 2011 Jul;165(1):115-21.

Haentjens P, Van Meerhaeghe A, Poppe K, Velkeniers B. Subclinical thyroid dysfunction and mortality: An estimate of relative and absolute excess all-cause mortality based on time-to-event data from cohort studies. Eur J Endocrinol. 2008 Sep;159(3):329-41.

[87] Canturk Z, Cetinarslan B, Tarkun I, Canturk NZ, Ozden M. Lipid profile and lipoprotein (a) as a risk factor for cardiovascular disease in women with subclinical hypothyroidism. Endocr Res. 2003 Aug;29(3):307-16.

Iqbal A, Jorde R, Figenschau Y. Serum lipid levels in relation to serum thyroid-stimulating hormone and the effect of thyroxine treatment on serum lipid levels in subjects with subclinical hypothyroidism: the Tromso Study. J Intern Med. 2006 Jul;260(1):53-61.

Jung CH, Sung KC, Shin HS, et al. Thyroid dysfunction and their relation to cardiovascular risk factors such as lipid profile, hsCRP, and waist hip ratio in Korea. Korean J Intern Med. 2003 Sep;18(3):146-53.

[88] Fazio S, Palmieri EA, Lombardi G, Biondi B. Effects of thyroid hormone on the cardiovascular system. Recent Prog Horm Res. 2004;59:31-50.

Kahaly GJ. Cardiovascular and atherogenic aspects of subclinical hypothyroidism. Thyroid. 2000 Aug;10(8):665-79.

Molnar I, Magyari M, Stief L. Iodine deficiency in cardiovascular diseases. Orv Hetil. 1998 Aug 30;139(35):2071-3.

[89] Kahaly GJ. Cardiovascular and atherogenic aspects of subclinical hypothyroidism. Thyroid. 2000 Aug;10(8):665-79.

[90] Jung CH, Sung KC, Shin HS, et al. Thyroid dysfunction and their relation to cardiovascular risk factors such as lipid profile, hsCRP, and waist hip ratio in Korea. Korean J Intern Med. 2003 Sep;18(3):146-53.

[91] Canturk Z, Cetinarslan B, Tarkun I, Canturk NZ, Ozden M. Lipid profile and lipoprotein (a) as a risk factor for cardiovascular disease in women with subclinical hypothyroidism. Endocr Res. 2003 Aug;29(3):307-16.

[92] Mariotti S, Cambuli VM. Cardiovascular risk in elderly hypothyroid patients. Thyroid. 2007 Nov;17(11):1067-73.

[93] Venturi S, Donati FM, Venturi A, Venturi M, Grossi L, Guidi A. Role of iodine in evolution and carcinogenesis of thyroid, breast and stomach. Adv Clin Path. 2000 Jan;4(1):11-7.

Venturi S, Venturi M. Iodine in evolution of salivary glands and in oral health. Nutr Health. 2009;20(2):119-34.

[94] Abnet CC, Fan JH, Kamangar F, et al. Self-reported goiter is associated with a significantly increased risk of gastric noncardia adenocarcinoma in a large population-based Chinese cohort. Int J Cancer. 2006 Sep 15;119(6):1508-10.

[95] Abnet CC, Fan JH, Kamangar F, et al. Self-reported goiter is associated with a significantly increased risk of gastric noncardia adenocarcinoma in a large population-based Chinese cohort. Int J Cancer. 2006 Sep 15;119(6):1508-10.

[96] Behrouzian R, Aghdami N. Urinary iodine/creatinine ratio in patients with stomach cancer in Urmia, Islamic Republic of Iran. East Mediterr Health J. 2004 Nov;10(6):921-4.

[97] Gulaboglu M, Yildiz L, Celebi F, Gul M, Peker K. Comparison of iodine contents in gastric cancer and surrounding normal tissues. Clin Chem Lab Med. 2005;43(6):581-4.

[98] Golkowski F, Szybinski Z, Rachtan J, et al. Iodine prophylaxis—the protective factor against stomach cancer in iodine deficient areas. Eur J Nutr. 2007 Aug;46(5):251-6.

[99] Kupper FC, Carpenter LJ, McFiggans GB, et al. Iodide accumulation provides kelp with an inorganic antioxidant impacting atmospheric chemistry. Proc Natl Acad Sci U S A. 2008 May 13;105(19):6954-8.

Powiązane produkty:

, , , , , , , ,

0

Your Cart

Zamknij
Twoje
ostatnio
oglądane
produkty